entzun.com

Musika albisteak
eta agenda astero
zure postontzian!


| Sindikatu - RSS | Testu tamaina AAA

Atzera Begira

bidali zure berria Bidali zure artikuluak
Urko Ansa 2015-07-14

Black Sabbath Tony Iommiren arabera

Bidaia zerura eta infernura

Black Sabbath. Black Sabbath.

Klikatu argazkien gainean handiago ikusteko
Iron Man
Zuzenean Parisen 1970n.
Children of the Grave.
War Pigs
Neon Knights (Diorekin)
Lotura erlazionatuak
Heavy metalaren zaleontzat, Tonyren Iron Man izenburuko autobiografia (Simon & Schuster UK, 2011) urte askotan itxarondako saria da. Riff-gizona, gitarra astunen erregea eta estilo oso baten arkitektoaren eraginak gaur arte dirau. Bere kontakizunean Black Sabbath-eko etapa guztiak kontatzeaz gain, Birmingham-eko laukotearen jatorri umil eta txiroa era oso aproposean islatzen du. Eta, gisa honetako beste liburu askotan ez bezala, musika, abestien konposizio prozesua eta abardura tekniko ugari daude. Altxor bat, beraz, heavy edo rockaren edozein zalerentzat, eragozpen bakarra daukana: soilik ingelesez argitaratu da.


Birmingham-en, II. Gerra Mundialak suntsitutako hiri industrialean sortu zen Tony, 1948ko otsailaren 19an eta hantxe hazi zen, bere taldekide guztiak bezala. Langile familietako semeak, kutsadura eta bonbek deuseztatutako etxeetan eman zituzten lehen pausuak. Rockak bizitza aldatu ziela esan beharrik ez dago, baina espero ez zutena zen, genero horren historia hankaz gora jarri eta betirako aldatuko zutela. Iommi gazteak eskuin eskuko bi hatz moztu zituen lanean ari zela, eta gitarra berriz sekula joko ez zuela esan zioten. Bere buru gogorkeriak, hamaika irtenbide probatzera eraman zuen, azkenik bere sistema propioa asmatzeraino, bai gitarrari zein hatzak ordezkatzeko piezei dagokienez. Ondorioz, motelago jotzera behartua zegoen, eta mina ekiditeko tonu bat baxuago afinatzen zuen gitarra. Emaitza begi bistakoa da: heavy metala asmatu zuen.
(...) Tony, ondorioz, motelago jotzera behartua zegoen, eta mina ekiditeko tonu bat baxuago afinatzen zuen gitarra. Emaitza begi bistakoa da: heavy metala asmatu zuen


Izpiritu indibidualista eta atmosfera ilun eta pisutsuen erregeek guztiarekin hausten zutela ikusi zen berehala, eta hainbat sektoreren etsaitasuna eragin. Jende askok baloratzen ez duena da, taldeak kritika sozial zorrotza ere lantzen zuela: War Pigs (gerrako zerriak) kanta bera Vietnameko gerraren aurkakoa zen, zuzen zuzenean. Dena den, taldea satanikoa zela pentsatuta, hainbat ero eta muturreko pertsonai hurbildu zitzaizkien (Anton Lavey berbera barne!), hauekin ezer jakin nahi ez bazuten ere. Orduan hasi ziren gurutzeak erabiltzen, hainbat sekta eta erakunde satanikoen sorginkeriei aurre egiteko.


Sabbathen soinuaren berezitasun anitzetako bat, Bill Warden erritmo eroetan zegoen. Abesti bat tempo batean hasi eta beste ezberdin batean amaitu zezakeen

Musikalki, blues-rock pisutsu eta astun horretatik abiatuta, eboluzio benetan interesgarria izan zuten, Vol.4 diskoan pianoa eta beste hainbat instrumentu erabiltzeraino. Hurrengo diskoetan ere orkestrak eta koroak erabiltzen hasi ziren, Supertzar bera gitarra heavydun riff bat koro eta maniura batekin historian egin zen lehena izan zelarik. Sympton of the Universe ere historiako lehen heavy metal progresiboko abestia izan zela uste du Tonyk (eta 1975ekoa da!)

Modu librean
Black Sabbathen musika era oso librean sortzen zen, Iommi-ren riff batetik abiatuta edo Bill Ward-en erritmo ero batetik. Riffaren gainetik agian Ozzy kantatzen hasiko zen, edo Geezer-en letra batetik edo baxuarekin marraztutako erritmo arraro eta misteriotsu batetik sekulako garapena lor zezaketen. Jam sessionak oso ohikoak ziren entsegu lokalean, non abestien ordu laurdeneko bertsioak garatzera iritsi zitezkeen. Plazer hutsa. Sabbathen soinuaren berezitasun anitzetako bat, Bill Warden erritmo eroetan zegoen. Abesti bat tempo batean hasi eta beste ezberdin batean amaitu zezakeen. Horrek bere ondoren etorritako bateria joleentzat arazo handiak ekarri zituen. Bill bakarra zegoen! Bai erritmoetan, baita soinu arraroekin (zenbat kanpai eta gauza bitxi probatu ote ditu bere bizitzan!) esperimentatzeko orduan. Bestalde, abesti luze haiek, gehienak bederen, grabatzerakoan moztu egin behar izan zituzten, benetan luzeak baitziren.

Taldea satanikoa zela pentsatuta, hainbat ero eta muturreko pertsonai hurbildu zitzaizkien, hauekin ezer jakin nahi ez bazuten ere

Ozzy, drogekin zituen arazoak medio, taldetik bota behar izan zuten. James Dio izan zen ordezkoa. Honek instrumentuak jotzen ere bazekien eta taldea eraberritu egin zen. Gainera, letrak egiten zituen eta Tony solo gehiago egitera animatzen zuen. Diorekin garai onak bizitu arren, hau joatean partaide-dantza izugarria izan zen hurrengo hamarkadetan.

Sua, eztandak, liskarrak eta mamuak
Eta honela, anekdoten edo Spinal tap atalera pasatzeko momentua da. Hemen denetik aurki dezakegu, kartzelatik pasatako musikariak, managerrak, sekta batean amaitu zuen emazte bat, telebistako evangelista bihurtu zen abeslari bat (Jeff Fenhott), Geezer eta Malcolm Youngen arteko borroka bat (labana bat tarteko!), beste hainbat borroka, ezkontza batean taldekide guztiak droga hausnartzen, emaztegaiak, emazteak eta are okerrago: emazte ohiak... Ez genuke inoiz amaituko, baina badira batzuk kontatu gabe utzi ezin ditudanak: esperientzia paranormalak, adibidez. Hemen hamaika anekdota daude, eta oraindik horretan sinesten du Iommik, nahiz eta drogen kontsumo altuak eta elkarri egindako txantxa makabroak begi bistako eragina daukaten. Seguru aski, Sabbath Bloody Sabbath-en grabaketa izan zen, zentzu horretan, beldurgarriena: Inspirazio bila, taldeak erdi aroko gaztelu bat alokatu zuen, eta bertako mamua agertu zitzaien. Denak nahiko beldurtuta zebiltzan. Egun batean, Ozzy loak hartu eta gelak su hartu zion. Azken momentuan salbatu zuten heriotzatik. Bere ohitura bat dela dio Tonyk, gelei sua ematea.

Gillanek, ohi bezala edanda zegoen batean, Bill Warden kotxea hartu eta jasandako istripuaren ondorioz kotxeak sua hartu zuen. Hurrengo egunean, mendekatzeko, Ward-ek Gillanen txalupa hondoratu zuen
1981ean, The Mob Rules diskoaren birako kontzertu bat prestatzen ari ziren Hammersmith Odeon-en (London). Piroteknia, suak eta bonba ugari erabiltzen zituzten garai hartan. Teknikari batek bonba bat probatu zuen, eta alboko Irish Pub-ean zegoen jendeak IRAren atentatu bat zela pentsatu zuen (garai hartan horrelako asko egoten baitziren), eta panikoak harrapatuta eroen moduan alde egin zuten.
Beranduago, New Yorken, tubo batzuetatik irtendako piroteknia sistema bat asmatu zuen beste teknikari batek. Taldea jotzera irten, eta War Pigs-en lehenengo notan eztanda egin eta sekulako hondamendia sortu zuen eszenatoki osoan. Nota bakar bat, eta kontzertua amaituta! Born Again diskoan (1983), Ian Gillan (Deep Purple) izan zen abeslaria; antza denez, parranda batean kontratatu zuten, eta hurrengo egunean ez omen zen ezertaz gogoratzen, bere managerraren haserrerako.
Garai hauek Black Sabbath-en historiako basatienetakoak izan ziren, eta hori Ozzy bandatik at zegoela! Ian Gillanek, behin Bartzelonan zerbitzari baten ipurdiari sua eman zionak (ondoren sekulako borroka egon zen eta Geezer-ek kartzelan bukatu zuen), ohi bezala edanda zegoen batean, Bill Warden kotxea hartu eta jasandako istripuaren ondorioz kotxeak sua hartu zuen (sua berriz ere!). Hurrengo egunean, mendekatzeko, Ward-ek Gillanen txalupa hondoratu zuen. Horretaz konturatzean, Gillan Tonyren gelara leihotik sartzen saiatu eta hanka hautsi zuen. Atal hauxe (beste askoren artean) This is Spinal Tap parodiazko filmaren inspirazio-iturri izan zen. Hala ere, rock and rollaren historiako pasadizo onenetako bat Live Evil zuzeneko diskoaren nahasketetan etorri zen. Askok jakingo duzuenez, estudioa utzi eta hurrengo egunean itzultzen zirenean, soinua aldatu egin zela ohartzen ziren. Teknikariak, azkenik, Dio gauez estudiora joaten zela eta bere ahotsaren bolumena igotzen zuela aitortu zion Iommiri. Diok hau beti ukatu bazuen ere, akusazioa entzun eta berehala alde egin zuen taldetik  bakarkako karrera hasiaz.

Live Evil zuzeneko diskoaren nahasketetan, teknikariak esan zuen Dio gauez estudiora joaten zela eta bere ahotsaren bolumena igotzen zuela
Aurrerago, Seventh Staren grabaketan (1986), Glenn Hughes kantari zela (urte hauetan Tony izan zen jatorrizko partaide bakarra), drogak berriz ere presente zeuden. Nahiz eta seguru aski Tonyk ia beti hartu dituen, Hughesek Tonyk baino 10 aldiz kokaina gehiago kontsumitzen zuela dio. Glenn Hughesen bizi estiloa oso eroa zen garai haietan, eta edonoiz desagertzen zenez, Tonyk pertsona bat kontratatu behar izan zuen Glenn kontrolatzeko. Glenn, kantari bikaina (Trapeze eta Deep Purple-ko Mark IIIko partaide) baina orduan kokainaren menpe zegoena, Tonyren estereoa drogaren truke saltzera iritsi zen.
Pasadizo guzti hauek eta askoz ere gehiago topatuko dituzu ia 400 orritako liburu entretenigarri eta behar-beharrezko honetan.

Azken urteak
Liburuaren amaiera aldean, Diorekin berriz (hirugarren aldiz) elkartu zirenekoa kontatzen digu Tonyk: oraingoan Heaven and Hell izena erabili zuten, eta Geezer eta Vinnie Appice-rekin batera, 2007an zuzeneko disko bikoitza kaleratu zuten, eta 2009an The Devil You Know, abesti berriekin osatutako heavy metal disko paregabea. Taldearen arrakasta ikusgarria izan zen, baina orduan Ronnie James Dio, metalaren ahotsa joan egin zitzaigun, urdaileko minbizi baten erruz. Tony, taldekideak, heavy metal eszena eta milioika zale lur jota geratu ziren. Atal horixe benetan tristea den arren, aurrerago Tonyk gogoeta batzuk egiten ditu Diori buruz, eta askoren sorpresarako, gehiegi zaintzen ez zela dio. Behar bezala ez elikatzeaz gain, edozein ordutan jaten zuen eta askotan, ezer ere jan ez eta alkohola edan. Ordutegiei dagokienez ere, nahiko desordenatua omen zen. Urdaileko mina sentitzen bazuen ere, ez zen sendagilearengana joaten, nahiz eta Tonyk askotan esan. Azkenean, beranduegi joan zen, eta osatuko zela zirudien arren, 2010eko maiatzaren 16an betirako joan zitzaigun.

Oharra: Artikulu hau Entzun! liburuaren 62. zenbakian argitaratu zen lehen aldiz
bidali zure artikulua Bidali zure artikulua
OZZYREN BALENTRIAK

Ozzyk berak beste artikulu oso bat idazteko moduko anekdota sorta dauka, baina goazen gutxi batzuen bila: Sabbath klasikoen garai zailenetan, abokatuekin bilerak luze eta aspergarriak ziren denontzat, baina Ozzy loak hartzen zuen edozein momentutan. Gau batean, klub bat ixtera zihoazela, Ozzyk lo hartu zuen eta tabernakoak gainean hartu zuen kanpora botatzeko. Ozzyk baina, txisa egin zion.
Ozzy eta hotelak atala ere, askorako ematen du. 1978an Nashvillen kontzertua zeukaten (Van Halen-ekin egindako bira famatuan), baina ordua iritsi eta Ozzy ez zen azaltzen. Bahitua izan zela pentsatu zuten, eta telebistara eta irratira deitu, azken honetan ordu laurdenero ea inork Ozzy ikusi zuen galdetzen zutelarik. Van Halenek amaitu eta ia Sabbath-en ordua iritsi zelarik, bat-batean Ozzyren dei bat jaso zuten. Zer jazo da? Hotelean gelaz nahastu eta hantxe lotan zegoen oraindik!
1997ko Reunion famatuaren garaian, estudiotik sartu eta atera ibiltzen zen. Bera behar zuten momentu batean, kanpora aterata zegoen. Ordu erdi bat, eta Ozzy zaharraren arrastorik ez. Mundu guztia bere bila zebilen, erotzear, eta azkenean estudioz nahastu eta beste batean sartu zela ikusi zuten; eta, noski, loak hartu zuen hemen ere, estudio horretan zegoen taldearen harridurarako: Ozzy gure estudioan zegok; lotan!. UK-ko Music Hall Of Fame sarietan Paranoid jo zutenean, jendearen pasibotasunak aztoratuta, galtzak jaitsi zituen. Tonyk normaltzat hartu zuen, eta zera dio: Ozzyren ipurdia nire burua baino gehiagotan ikusi diat!.

Drogak
Drogak taldearen historian hasieratik egon ziren, eta edozer gauza hartzen bazuten ere, alkohola eta kokaina izan dira ohikoenak. Azken hau AEBetan probatu zuten lehen aldiz, 1971ko udazkenean. Ingalaterran hatxisa, marihuana eta pilula asko kontsumitzen ziren, baina kokainaren sarrerak taldearen ohiturak aldatu zituen. Hollywood-eko kontzertu batean, Tony desmaiatu egin zen, kokaina asko hausnartzearen eta lo gutxi egitearen ondorioz. Bill Wardek ospitalean amaitu zuen eta hepatitisa diagnostikatu zioten. Geezer beganoa zen, eta AEBetan nahi zuen janaria topatzen ez zuenez, oso gutxi jaten zuen. Horri drogen kontsumoa gehitu ezkero, badugu bigarren taldekide bat ospitalean. Ozzy, bizi estilorik kaotiko eta toxikoena zuena, zutik zegoen bakarra zen momentu horretan.

Erlazionaturiko edukiak
Bidali zure iruzkina


kaptxa

bai, ezagutzen dut datuen erabilpen politika eta onartu.

bai, entzunen buletina astero jaso nahi dut.

Berri Laburrak

  • JALGI euskal kulturaren plaza ibiltaria egitasmoa: www.jalgika.eus
  • Red Hot Chili Peppers-ek Madril eta Bartzelonan joko du, irailaren 27 eta urriaren 1ean, hurrenez hurren.
  • DOCTOR DESEOk Madrilgo Caracol aretoan joko du maiatzaren 27an. www.baga-biga.eus
  • Suede, aurtengo BIMEko lehen kartelburua. The Divine Comedy, Horrors, Lambchop, Nacho Vegas... ariko dira ere.
  • Irueko Exnovios taldeak bere estreinako diskoa argitaratu berri du.

Musika albisteak
eta agenda astero
zure postontzian!