entzun.com


| Sindikatu - RSS | Testu tamaina AAA

Atzera Begira

bidali zure berria Bidali zure artikuluak
Mikel Lizarralde 2005-12-06

TIM BUCKLEY mugak hautsi zituen musikaria

Tim Buckley Tim Buckley

Klikatu argazkien gainean handiago ikusteko
Lotura erlazionatuak
1975eko ekainak 29. Santa Monica, Kalifornia. Tim Buckleyk kontzertu bat eman du, eta gaua lagun baten etxean pasatu ondoren, etxera itzuli da. Lotara. Ez da berriro esnatuko. Poliziak esango du heroina, morfina eta alkohol gehiegik piztutako koktelaren ondorioa izango dela. Ez da berriro esnatuko. Eta rock and rollak beste hilotz sakratu bat izango du; tarteka-tarteka oroituko duguna. Tim Buckley, bertigoa ematen duten ahots erregistroen kantaria, Jeffen aita, orain dela 30 urte joan zen. Gogora dezagun.
Artista handiak entzun ditut nire bizitza osoan. Ez bakarrik herri musikaren edo poparen barruan kokatzen direnak, baita musika garaikide eta klasikokoak ere. Baina ezagutzen ditudan abeslari guztien artean, inor ez da Tim Buckley adina joan ahots ikerketan; inor ez da iritsi bera iritsi zen mugetara. Lee Underwood Buckleyren gitarrista izan zenaren hitzek asko esaten dute kantariari buruz. Buckley ahots zoragarriko musikaria izan zen. Baina baita hori baino askoz gehiago ere. Ahotsarekin ez ezik, musikarekin ere zapaldu gabeko eremuetara mugitu zen, eta hasieran garaiko folk-rock kantari bat ematen bazuen ere, denborarekin jazzaren eta musika garaikidearen elementuak jaso zituen, gaur egun ere sailkaezina den musika egiteko. Eta hala eta guztiz ere, garai guztiak gaindi ditzaketen hamaika abesti utzi zituen historiarako: Song to the siren, Morning glory, I must have been blind, Phantasmagoria in two, Once I was
Timothy Charles Buckley III 1947ko San Valentin egunean jaio zen Washington DC-n, eta bere amaren zaletasunari esker, ume zela ezagutu zuen Miles Davisen musika. Bederatzi urte besterik ez zuela, familia osoa Kaliforniara mugitu zen, Orange Countyra, eta banjo eta gitarra ikasketak egin ondoren, lehenengo taldeak sortu zituen, guztiak country eta folk eremuan aritzen zirenak: Princess Ramona & The Cherokee Riders, The Bohemians & Harlequins 3 Handik Los Angeles inguruko klubetara pasatu zen eta Jimmy Carl Black, Frank Zapparen Mothers of Invention taldeko bateria, ezagututa, burua sartu zuen Kalifornian sortzen ari zen folk mugimenduan. Garai haietan, Herb Cohen musikari askoren (Fred Neil, Captain Beefhart, Mothers of Invention) managerra zen, eta Carl Blacken bitartez, Buckley haren taldetxoan sartu zen. Cohenek lortu zion lehenengo kontratua, eta 18 urterekin lehenengo diskoa (Tim Buckley, 1966) izango zena grabatu zuen, hiru egunetan.
Artistikoki bere burua ezagutzera ematen hasia bazen ere, Buckleyk bere bizitzako lehenengo porrota izango zena ere izan zuen garai hartan. Urtebete lehenago Mary Guilbertekin ezkondu zen, baina bere seme Jeff jaio eta sei hilabetera, aitak etxetik alde egin zuen. Gerora, bizitza osoan, astebetez bakarrik egon ziren elkarrekin aita eta semea, baina Timen arrastoa, dena dela, nabarmena da Jeffen. Aitak bezala, semeak ahots ikaragarria izan zuen, eta aita bezala, semea ere gazte hil zen.

Folketik haratago

60ko hamarkadaren amaieran, modak eta estiloak egunetik egunera moldatzen ziren. Folk kantariek eta pop musikariek ordura arte erabat bananduta zeuden bi esparru musika etnikoa ezagutu zuten, beste eremu batzuetara iristeko asmoarekin drogekin esperimentatzen hasi ziren, eta bat-batean psikodelia sortu zen. Buckley ez zen mugimendu hartan buru-belarri sartu, baina Goodbye and hello (1967) bigarren diskoan nabaritzen dira folk esparrua gainditzeko ahaleginak. Balada akustikoekin batera (Once I was, Morning glory), barrokismoz beteriko piezak sartu zituen (Knight-errant, Hallucinations, Phantasmagoria in two) eta I Never Asked to To Be Your Mountain esanguratsua ordurako urrun zituen emazte eta semeari idatzi zien, minduta idatzi ere. Goodbye and hello kantuaren hitzak, berriz, Buckleyk politikaren eremuan idatzitako bakarrenetakoa ordezkatzen du. Vietnamgo gerra puri-purian zegoen 1967an, eta folketik zetorren kantari ororentzat derrigorrezkoa zirudien AEBetan gertatzen ari zenarekiko jarrera irmoa azaltzea. Buckleyren borroka, aldiz, beste eremu batean zegoen. Gerrari buruz hitz egitea alferrikakoa da zioen Buckleyk garai hartan: Zer esan dezaket gerrari buruz? Bukatzea nahi dut baina badakit ez dela hala gertatuko. Beldurra gai mugatua da, baina maitasuna, ordea, ez. Nik ez dut hitz egingo ilunsentiei eta zuhaitzei buruz; Amerikarekin dut konpromisoa... baina Amerikako herritarrekin, ez politikarekin. Ikus dezakedana bidegabekeria besterik ez da. Goodbye and hello kantuan bakarrik azaltzen da Buckley politikoa: Kantu politiko bat egiteko esaten zidaten beti. Eta hala, hantxe zuten. Hantxe zuten nahi zuten protesta kantua. Horrekin bakean utziko nindutela uste nuen.
Goodbye and hello-k nolabaiteko arrakasta lortu zuen, baina horrek ez zuen ezkutatu Buckleyren barrenean sortzen ari zen ezinegona. Heldutasuna lortzeko bidean zegoen, eta horrek beste eremu batzuetara eraman behar zuen, baina era berean, musika zabaltzen zuen bitartean, bizitza pribatuan barrura egiten zuen, bakartzera. Danny Thompson baxu jotzaileak zioenez, jendeak ikusten ez zuen pertsona bat zegoen Buckleyren atzean: Jendeak espiritu aske bat ikusten zuen, baina nik pertsona bakarti bat nuen aurrean. Drogak hartzen zituen pertsonek ez bezala, ez zen figura triste bat; baina amorrazio puntu bat zuen barruan.
Happy sad (1968) diskoak mugarri bat markatu zuen, eta bide berri bat ireki zion musikariari. Jazz kutsuko instrumentazioak jaso zituen eta kantuak sailkaezin bihurtu ziren (Buzzin fly, Gypsy woman, Sing a song for you). Bere momentuan harrera ona izan zuen diskoak, nahiz eta ez zen, inondik ere, modarekin bat zetorren lan bat. Gaur egunetik begiratuta, ordea, Buckleyren disko entzunerrazen artean kokatzen da, hortik aurrera etorriko zen ia gehiena esperimentazioan oinarritua egongo baitzen. Blue afternoon, 1970ean bildutako abesti triste eta ederren bilduma, izan zen salbuespen bakarra.
Free baita 1970etik aurrera Buckleyri ondoen egokituko zaion etiketa. Izan ere, nola definitu Lorca (1970) disko laburra eta Starsailor (1971), askorentzat musikariaren maisulana dena? Lan horien atzean askatasuna dago, Buckleyk une hartan nahi zuena egiteko zuen askatasuna. Melodiak simetriarik gabekoak bihurtu ziren, pop egiturarik gabekoak, eta ahotsa beste musika tresna bat balitz bezala erabiltzen hasi zen, kaoserako eta kakofoniarako bidea emango balio bezala. Lorca disko zaila da, esperimentala erabat, eta Starsailor ez da atzean gelditzen, nahiz eta Buckleyren kantu liluragarrienetako bat (Song to the siren) bertan gordetzen den. Batzuetan, idazten ari naizenean, badakit horrek ez duela jendearekin konektatzeko aukera handirik, baina egin egiten dut, nire bihotza eta arima daudelako atzean .
Buckley abiadura bizian aldatzen zen, hasieran bere jarraitzaileak zirenak baino askoz azkarrago, eta esperimentuek ez zuten izan harrera oso ona. Gainera, zuzenean ahotsari ematen zion garrantziarekin gogaituta, bere taldekideetako batzuek alde egin zuten. Buckley bakarrik gelditu zen, eta ordura arte drogak adimena zabaltzeko erabiltzen bazituen, handik aurrera depresioari aurre egiteko hasi zen hartzen heroina eta barbiturikoak.
Hortik aurrera, erortzen joan zen, nahiz eta sentimentalki bere bizitza berreraiki. Esperimentazioak atzean utzita, bere diskorik beroena grabatu zuen (Greetings from L.A.), rock, soul eta sexu koktel sutsua: Starsailor-en ondoren, inor baino funkiago itzuli behar nuela erabaki nuen, zion Buckleyk garai hartan. Baina salbuespena izan zen, Sefronia (1974) eta batez ere Look at the fool (1974) disko kaskarrak direlako, Buckley hondoa jotzen ari zen garaian grabatutakoak. Musikariari jendea zirikatzea eta probokatzea gustatzen zitzaion, eta 1975ean hil zenean baino pixka bat lehenago, musika kubatarra eta soula nahastuko zituen disko bat prestatzen ari zela aipatzen zuen behin eta berriro. Ezin izan zuen hitza bete.

Besteen ahotsean

Tim Buckleyren ibilbidea 70eko hamarkadan amaitu zen, baina hamar bat urte pasatu arte, inor gutxi oroitu zen hark utzitako ondareaz. Ivo Watts Russell Ingalaterrako 4AD diskoetxeko arduradunak This Mortal Coil kolektiboa sortu zuen 1983an eta haren lehenengo singlea Song to the siren-en bertsio bat izan zen Gerora Itll end in tears lehenengo diskoan ere azaldu zen. This Mortal Coilek hiru disko grabatu zituen 1991ra bitartean eta haietako bigarrenean (Philigree and shadow), Buckleyren beste bi kantu moldatu zituen: Morning glory eta I must have been blind.



2005, URRIA AZAROA
bidali zure artikulua Bidali zure artikulua
Bidali zure iruzkina


kaptxa

bai, ezagutzen dut datuen erabilpen politika eta onartu.

bai, entzunen buletina astero jaso nahi dut.

Berri Laburrak

  • Carlos Ortiz, Balerdi Balerdiko baxu joleak taldea utzi du. Dagoeneko ordezkoa bilatzen ari dira.
  • Siniestro Total taldeak kantu berria argitaratu du: Chico de ayer.
  • Cockney Rejects talde mitikoak urriaren 3an joko du Gasteizeko Jimmy Jazz aretoan. Oi!
  • 5 urteren bueltan, Fito y Fitipaldis estudioko disko berria  gabatzen hasi dira. Udazkenean kalean.
  • BBK Live jaialdirako sarrerak agortu dira. 120.000 pertsona bilduko dira Kobetamendin.
  • Rob Younger-en (Radio Birdman) THE NEW CHRISTS Bilbon & Donostian ekainaren 25 eta 26an.
  • The Drones uztailean EHn ariko dira: 17an Donostian, 18an Gasteizen eta 19an Bilbon.

Musika albisteak
eta agenda astero
zure postontzian!