entzun.com

Musika albisteak
eta agenda astero
zure postontzian!


| Sindikatu - RSS | Testu tamaina AAA

Backstage

bidali zure elkarrizketak Bidali zure elkarrizketak
Jon Eskisabel 2011-08-04

Anari

Anari Anari

Klikatu argazkien gainean handiago ikusteko
Anari Alberdi (Azkoitia, Gipuzkoa, 1970) Filologia Erromanikoan lizentziatua da. Haurtzaroan solfeo eta piano ikasi bazuen ere, akademikoa baino gehiago pasionala deritzo musikarekin duen harremanari. 80ko hamarkadako euskal pop taldeak entzuten hasi zen (Itoiz, Jotakie, La Insidia, 23 Ojos de Pez...), geroago talde ingelesak (Psychodelic Furs, The Smiths, Everything But The Girl...), eta bateria jotzen hastearekin batera Atlantiko ozeanoaz bestaldeko artistak ezagutu zituen (Nick Cave, Tom Waits, Giant Sand, Will Oldham, Beasts of Bourbon...). Azken horiek dira gerora kantugile gisa gehien eragin diotenak. Eraginak subkontzientean daude, bizitzan egiten dituzun beste mila gauza bezala
Bakarlari gisa aritu aurretik, bi taldetan jo zuen bateria: Psych Out eta Ehun Ginen. Azken hori Akauzazteren hazia izan zen. 1996an ekin zion bakarrik abesteari, eta geroztik bi disko kaleratu ditu rock intimista eta sentsibilitatez beterikoaren ildoan: Anari (Esan Ozenki, 1997), sentimenduak azaltzeko premiatik bat-batean sortutako kantu bilduma, eta Habiak (Esan Ozenki, 2000), talde lanaren emaitza. Biek oso kritika onak jaso dituzte Euskal Herriko eta Espainiako aldizkari espezializatuetan, eta aukera eman diote Euskal Herrian ezezik, Bartzelonako BAM jaialdian, Suitzan eta Espainiako hainbat tokitan jotzeko. Horrez gain, Sohtako ikastolaren alde (Esan Ozenki, 1997) bilduman parte hartu zuen, eta Fermin Muguruza Dub Manifest eta Erasoren diskoetan kolaboratu du.
Anariren kantuetan musika bezain garrantzi-tsuak dira hitzak, eta Ruper Ordorika eta Mikel Laboaren ohiturari jarraiki, euskal zein atzerriko olerkarien testuetara jotzen du sarritan (Joseba Sarrionandia, Eduardo Galeano, Jon Maia, W.H. Auden, Juan Luis Zabala...), batzuetan poema bat musikatzeko, bestetan kantu baten abiapuntu gisa. Literaturak asko eragin nau, betidanik irakurri dut asko, eta idazten ere gaztetatik hasi nintzen. Literatura eta musikarekin batera, maila berean, zinemarekiko zaletasuna aipatzen du Anarik.
Azkoitia, zure jaioterria, bertsolari eta trikitilari handien sehaska izan da beti, baina aldi berean musika zaletasun handiko herria izan da, tradizioari uko egin gabe kanpoko eraginei oso irekia.

Bai, nahiko herri berezia da. Ez du rock erradikalaren hainbeste eragina izan. Beharbada belaunaldi baten kontua izan da, gaztetxean ibiltzen zena eta pop musika asko entzuten zuena: Matrona Impdica, Donostiako La Insidia, 23 Ojos de Pez, La Vieja Escuela, Nacha Pop... Talde horietako asko Forkiren irratsaioaren bidez ezagutu genituen, eta horrek Direccin Obligatoria eta Lord Txanton bezalako taldeen sorrera ekarri zuen. Gaur egun metal musikak jan du dena.

Talde horiek gaztelaniaz abesten zuen. Nola txertatzen zen hori Azkoitiko giro euskaldunean?

Ondo, zeren Azkoitian euskal musika ez bai-tzen batere aditzen. Oso naturala zen. Ni talde horien oso zalea nintzen, eta ez nuen horretan pentsatzen. Gogoan dut garai hartan idatzi nituen hainbat gauza gaztelaniaz idatzi nituela, haien eraginagatik ziur aski. Azkoitia beti izan da oso herri euskalduna eta baserritar girokoa, baina esango nuke gaztelaniaz abesteak kutsu kulturala eta guzti zeukala. Jende hark gaztelaniazko musika entzuten zuen eta oso natural ateratzen zitzaion gaztelaniaz abestea. Beste batzuei ingelesarekin gertatzen zaie.

Behin esan zenuen gure musikari gaur egun egin diezaiokezun ekarpenik handiena hizkuntzarena dela.

Nik horrela ulertu nahi nuke, ez dut neure burua musikari, abeslari edo idazle handitzat. Beraz, ikuspuntua gailendu behar dela uler-tzen dut, abesti bat hartu eta itzulezina dela otutze horrek ematen duen ikuspuntu hori. Gure hizkuntza beste guztien parean ezarri eta barrura sartu. Kantua da niretzat ekarpena, hitza eta doinuaren arteko lotura hautsiezin hori.

Musikaren zurrunbiloan diskoak, kon-tzertuak, elkarrizketak... duela lau urte sartu zinen. Ezagutu duzunarengatik zerk harritu zaitu eta zer da espero zenuen bezalakoa?

Nik agian abantaila bat nuen, barruan egon baino lehenago kanpoan egon nintzela. Nire inguruko jendeak egunkarietan idazten zuen, irratietan zegoen, neuk ere zenbait gauzatxo egin nituen. Kanpoaldea ezagututa, barruan nahiko eszeptizismoarekin sartu nintzen, banekien zer zen, banekien musikaria askotan aitzaki bat besterik ez dela programa bat egiteko edo orrialde batzuk betetzeko, banekien ego handia dagoela bi aldeetan eta benetakotasunak, musikarekiko harremanak, beste leku batean egon behar zuela. Aurretik nuen inpresioa eta gerora ezagututakoa nahiko berdinak dira. Niretzat harrigarriena publikoarekiko hartu-eman hori izan da, publikoa hazten ikustea eta erantzuna jasotzea. Topiko bat da, baina harrigarria egin zait. Gainontzekoa bagenekien, Euskal Herria oso txikia dela eta abar, baina U2-k esango du seguru asko, mundua txikia dela.

Euskal Herrian zu zaitugu emakumezko rock bakarlari bakarra. Uste duzu horrek eragina duela zurekiko komunikabideek eta zaleek izan duten jarreran?

Uste dut baietz, nahiz eta norberarentzat zaila den hori neurtzen. Behin esaten zidaten feminista taldeentzako erreferente bat bihurtu naizela. Barregura sortu zidan. Alde horretatik, saiatu naiz horri pisua kentzen. Ez zait gustatzen emakumeek egindako musika aparteko gauza bat bezala ikustea, ezta emakumeek egindako zinema edo literatura ere. Nire ustez ez da horrela. Lehen diskoa atera zenean jendeak ikusten zituen PJ Harvey, Patti Smith edo Kristin Hersch-en eraginak, eta ez zituen ikusten askoz gertuagoak diren eraginak, gizonezkoenak direlako. Sinple-tasunerako joera ikusi dut, neskak neskekin lotzeko joera. Beharbada neure onerako izan da, mutila izan banintz ez zidaten hainbeste kasu egingo. Lehen diskoa atera nuenean esan zidaten nire kantuen biluztasunak gehiago inpresionatzen zuela neska bat naizelako. Nahi nuke pentsatu kantuengatik nagoela nagoen lekuan, eta ez neska izateagatik, baina uste dut badagoela horretatik zerbait. Munduan oraindik matxistak gara denok, eta oraindik horrelako gauzak gertatzen dira.

Ez duzu uste emakume gehiago egoteak beste sentsibilitate bat ekarriko liokeela euskal musikari?

Ez. Ni adibidez liluratzen nau Atxagak emakume baten sentsazioak komunikatzeko duen gaitasunak. Obabakoak-en badago bere mutilaren kartaren esperoan herri txiki batean bizi den andereo baten ipuin zoragarri bat. Idazlea zein den jakingo ez bagenu denok esango genuke neska bat dela. Sormena sexuen gainetik dago. Aberatsagoa izango litzateke emakume gehiago egongo balira musika egiten, orekatzeko eta konplexua kentzeko, baina ez dut uste ekarpen sentimentala izango litzatekeenik; nire ustez Xabier Montoiak edo Ruper Ordorikak egin duten ekarpena askoz sentsibleagoa izan da emakume askok egiten dutena baino. Niretzat feminismoa izan da gogoa ematen zidana egitea momentuan. Auzoan bizpahiru neska ibiltzen ginen nire anaiaren koadrilarekin futbolean, eta azkenean futbolean bukatu genuen. Musikarekin berdin, bateria gustatzen zitzaidan eta erosi egin nuen.

Errobiren sorreratik euskal rockak beti eduki du osagai ideologiko handi bat. Euskal Rock Erradikalak (RRV) hori areagotu ezezik, mugimendu bat sortu zuen eta azpiegitura bat eraiki (gazte-txeak, irrati libreak), garai hartan eta urte askotan euskal taldeek beren lana zabaltzeko izan duten bakarra. Ondorioz, salbuespenak salbu, talde gehienak mugimendu horretara lerratu ziren. Horrek zer ondorio ekarri du gaurtik ikusita?

Perspektibarekin ikusita, politikak kriston garrantzia hartu zuen musikan. Sektore politiko batek erabili egin zuen musika eta hori oraindik luzatu egin da. Nire ustez Negu Gorriak oso talde handia izan da, baina bere baliabidea, musikaz gain, politika izan dela esango nuke. Leku guzietan daude gisa horretako taldeak eta mugimenduak baina hemen bezalako pisurik ez du inon izan. Gauza bat da euskal musika eta beste bat euskal rock erradikala eta hortik atera dena. Nire ustez horrek pobretu egin zuen gure eszena, gauzak deskubritzeko gogoa deuseztatu zuen eta zegoen aniztasuna estali zuen, talde asko kanpoan utziz. Niri ere inporta zait zer pentsatzen duen bakoitzak, baina nire ustez horrek pisu gehiegi hartu du. Artea eta musika munduan erabili izan dira politikarako eta segitzen dira erabiltzen. Nik argi dauzkat nire ideia politikoak, baina ez dut nire burua hor ikusten, hemen eman zaion tratamenduarekin. Alde horretatik beti izan naiz kritikoa. Hemen beti talde erradikalenak izan dira letra erradikalak egin dituztenak, baina gero jo dute 800.000 pezetarengatik udalarentzat. Eta Nuevo Cate-cismo Catlico, Los Clavos edota El Inquilino Comunista bezalako taldeak beste maila batean ibili dira eta askoz planteamendu rockeroagoa eraman dute, jatorragoa. Gu, euskal musika, askoz instituzionalagoak izan gara, askoz mimatuagoak... ez dut inongo dudarik horretan. Seguraski Madrilen jaio izan banintz ez nuke diskorik edukiko. Hemen oso mimatuta gaude.

Hamabost urte geroago musika bera en-tzuten dute gazte askok, gaztetxe, txosna eta taberna askotan. Zer gogoeta pizten dizu horrek?

Ikasleekin askotan hitz egiten dut musikaz, eta orain adibidez Stradivarius entzuten dute, Rammstein... horrelako musika. Jada ez dute Negu Gorriak eta Hertzainak entzuten. Beharbada hori bukatzen ari da, booma izan zen 90ko hamarkadan eta orain kanpoko musika aditzen dute. Tabernetan eta gaztetxeetan oraindik musika hori entzutea tristea da baina leku askotan gertatzen da hori, tabernetan irrati-formuletako musika entzuten da eta hemen ere berdin. Ez dugu ba pentsatuko herri kultuagoak garenik Alejandro Sanz entzuten ez dugulako, geuk ere irrati-formula dugu eta irrati-formulako musika.

Azken urteetan, berriz, Mikel Urdan-garin, Jabier Muguruza, Bide Ertzean, Txuma Murugarren, Xabier Montoia, Petti, Morau edota zu zeuk entzuleria aurkitu duzue, ezberdina elkarren artean, baina diskoak egiteko babesa eskaintzen dizuena.

Hala da, eta eskerrak horri. Hemen ere bada musika asko eta denetarik entzuten duen jendea eta musika mota ezberdinak zabaltzeko lanean ari den jende ugari ere eta horrek asko laguntzen du eszena aberasten.

Euskarazko musikaren merkatua txikia dela aipatzen da sarritan, nahiz eta denok onartzen dugun musika dela mugak gainditzeko kultur adierazpenik eraginkorrena. Merkaturen txikitasun horretan, bi muga ikusten dira. Bata, kulturala. Oraindik ere zailtasun ugari daude Euskal Herriko erdal komunitatearengana iristeko, euskarazko kultura aintzat har dezaten. Beste muga geografikoa da. Zer egiten da eta zer egin beharko litzateke bi harresi horiek gainditzeko? Kanpora zabaltzeko nahikoa ahalegin egiten dute taldeek, diskoetxeek, gatazka politikoak asko baldintzatzen du, esaten duten bezala?

Galdera asko, galdera berean. Bertako komunitate erdaldunarekin hasita, uste dut bi hizkun-tzetako gauzak programatu daitezkeela, eta horrek zerbait zabaldu dezakeela esparrua. Beste musika estilo batzuetan naturalki ematen da hau eta denbora luzean ari dira batera jotzen Su ta Gar eta La Polla bezalako taldeak, adibidez. Diskoetxeen lanari buruz, ni oso gustura nago kanpo aldera egin den lanarekin, eta hemen bi galdera batuz esan beharra dago Esan Ozenkiri argi eta garbi egin zaiola boikota Espainiako Estatuko komunikabideetan baina lortu dugula diskoen bidez hori zertxobait hautsi eta bertan sartzea. Beste diskoetxeak ez ditut ezagutzen baina pentsatzen dut ez dutela lan hori horren gogor hartzen eta garrantzi handia du guretzat, asko laguntzen du eta. Gatazka politikoaren gaiari buruz, argi dago ez dituela gauzak errazten baina pentsatzen dut hizkuntza arazo handiagoa dela; katalan edo galegoek ere ez dute lekurik Madrilgo medioetan, ezta flandiarrek, frisoek edo finesek Europan ere. Beraz hizkuntzaren hesia gailendu egiten dela esango nuke beste hesi batzuen ondoan.

Gauza berriak deskubritzeko gogoa desagertu dela aipatu duzu lehen. Kultura musikalak behera egin du azken hamabost urteotan?

Baietz esango nuke. Orain dena eginda ematen da, lehen bilatu egin behar zenuen, programak aditu behar zenituen. Oraindik badago horrelako jendea, eta horren froga da beste era bateko diskoak ere saltzen direla. Komunikabide batzuek lan egin dute beste era bateko jendea ateratzeko, baina oraindik gutxi da. Interes ekonomiko handiak daude horren atzean. Guk 20 urte genituenean Popazoro eta Katu Kale zeuden ETBn eta Sonic Youth edota Dream Syndicateren kontzertuak ikusteko aukera genuen, oso programa aberasgarriak ziren. Gaur egun hori pentsaezina da, hain zuzen ere ez dago musika saiorik telebistan, eta egiten direnak irrati-formularen eredua segitzen dute bideo formatura eramanda. Horretan ere, gauza guztietan bezala, heziketa garrantzitsua da.

Alde horretatik Katalunian askoz aurreratuago daude, nahiz eta bertako eszena eta azpiegiturak ez dirudien hemengoa baino indartsuagoa denik.

Ez dut asko ezagutzen eta ezin dut esan. Dena den, Katalunian euskal taldeek duten harrera nahiko irreala iruditzen zait. Nik BAM jaialdian jo nuenean oso gustura egon nintzen, uste dut musikarengatik lortu genuela han izatea eta ez euskaldunak izateagatik. Baina Kataluniako beste toki batzuetara joaten zara euskaraz egiten duzulako, eta hori ez zait erreala iruditzen. Nik nahiago dut katalan batek nire musika aditzea gustatzen zaiolako eta musika erreferentzia horien barruan dagoelako. Hizkuntza txikien arteko korporatibismoa ez zait iruditzen bidea denik aurrera egiteko. Musikaren lenguajeak hizkuntzarena baino zabalagoa izan behar du. Hizkuntza musikala nagusitu behar da. Nik horretan sinesten dut. Kuriosoa da nola musika tradizionalaren munduan ez dagoen hainbeste arazo, Estatuko irratietan erraz sartzen dira euskaraz abesten duten taldeak, oso ondo hartzen dituzte eta euskara ere goraipatzen dute, testuak itzuli... Baina hori ez da rockean ematen, argi dago euskara onartzen dutela hizkuntza fosilizatu-erromantiko bat bezala baina ez bizirik dagoen hizkuntza moduan. Borroka txiki horretan ikusten dut neure burua, behartu gure hitzak itzultzera eta gure munduan sartzera. Dena den, hizkuntzaren gaiarekin ezin dugu geure burua biktimatzat bakarrik hartu, geuk ere borreroaren rola betetzen baitugu katalanez, galegoz edo portugesez abesten dutenekin.

Zuk kritika onak jaso dituzu. Faltan botatzen duzu kritika zorrotzagorik?

Bai. Dena den, Euskal Herrian gertatzen dena Estatu mailan ere gertatuko da ziurrenik. Denok elkar ezagutzen dugu eta beldur hori dago. Madrilen ere errazagoa izango da AEBetako film bat kritikatzea zuzendari espainiar batena baino. Baina hori norberak hartu behar duen ardura da. Oso gogorra da kritika txar bat jasotzea, lurrera bota dezake egindako lan guztia. Jaso ditut kritika txarrak eta badakit zer den, baina beharrezkoa deritzot.Dena den ez da gauza bera gu bezalako pringatuei kritika txar bat egitea edo 20 urte kantuan daramatzan norbaiti egitea, eta uste dut alde horretatik gurekin askoz ere gogorragoak direla.Hala ere, elkarrizketa eta disko iruzkinetan igartzen da kazetariari gustatu zaion ala ez. Tratamendu ezberdina izaten da, nabarmena. Diskoetan bezala, liburuetan eta zinean ere pasatzen da. Baina dena dela, gu oso mimatuta gaude, ni ez naiz kexa-tzen, prentsak beti oso ondo tratatu nau.

Kontzertuen sarea asko aldatu da. Formatu handiko kontzertuak gero eta gutxiago egiten dira, eta formatu txikikoak berriz ugaldu dira. Beharbada euskal musikaren errealitateari hobeto egokitzen zaio?

Nik gaur egunekoa ezagutzen dut eta ez dut gaizki ikusten, hala ere entzun diot bati baino gehiago zuk diozuna. Nik uste dut jo nahi duenak baduela non jo. Beharbada ohituta gaude oso baldintza onetan jotzera, ekipo bikainekin eta katxetarekin. Horretarako Euskal Herria oso txikia da, baina badaude tabernak eta gaztetxeak, eta horri heldu behar zaio. Ziur aski Gijonen badago zure diskoa erosi duen baten bat eta han jotzeko proposatuko dizuna. Aukera badago, baina gero bakoitzak ikusiko du bere buruan muga. Galdetu iezaiozu Nuevo Catecismo Catlicori ea jotzeko aukerarik dagoen, asteburu oro ari dira jotzen leku denetan.

2001, ABENDUA
bidali zure elkarrizketak Bidali zure elkarrizketak
Bidali zure iruzkina


kaptxa

bai, ezagutzen dut datuen erabilpen politika eta onartu.

bai, entzunen buletina astero jaso nahi dut.