entzun.com


| Sindikatu - RSS | Testu tamaina AAA

Backstage

bidali zure elkarrizketak Bidali zure elkarrizketak
Gotzon Hermosilla 2011-08-04

UNAI FRESNEDO, RADIATION

Unai Fresnedo Unai Fresnedo

Klikatu argazkien gainean handiago ikusteko
Unai Fresnedo Bilbon jaio zen 1970ean. Musikarekiko zaletasuna lehenagotik zetorkion, baina 1989an sartu zen mundu horretan buru belarri. Urte hartan fanzine bat argitaratu zuen (Brain dead izenekoa, zenbaki bat baino ez zuen plazaratu) eta Bilboko Universal disko-dendan aritu zen. Handik Madrilera joan zen, Munster Records diskoetxean lan egitera. Madrilen urte bat eman ondoren, Euskal Herrira itzuli zen, eta hemen Radiation Records diskoetxe independentea sortu zuen. Disko garrantzitsuak argitaratu zituen Radiation Records-ek, horien artean El Inquilino Comunista Getxoko taldearenak, eta harreman estua izan zuen Unaik aipatutako taldearekin (taldekideek bosgarren kidetzat jotzen dute garai hartako hainbat elkarrizketatan). Indie edo rock independentearen sasoia izan zen hura, eta Euskal Herrian Getxo inguruan kokatu zen mugimendu hartako hainbat talde esanguratsu (Getxo sound izenaz bataiatu zuten garai hartako komunikabideek mugimendu hura).
Bost urte geroago, Unai Madrilera itzuli zen, han bi urte eman zituen eta 97an berriro bueltatu zen Euskal Herrira, Portugaletera hain zuzen, Radiation Tours abian jartzera. Radiation Tours-i esker, kanpoko talde ugari ikusi ahal izan dugu Euskal Herriko aretoetan. Estatu Batuetako pelikula independente batean ere agertu zen, Suki Hawley eta Michael Galinskyren Radiation izenekoan (1999), Come, Stereolab, Will Oldham, Two Dollars Guitar edo El Inquilino Comunistako zenbait partaiderekin batera. Gaur egun, kanpoko taldeak Estatura ekartzeaz gain, zenbait euskal artistarekin ere egiten du lan, besteak beste Ruper Ordorika, Anari, Dut edo Lisabrekin.

Nola sartu zinen musikaren mundura?

Txikitatik beti gustatu izan zait musika. Hamalau urterekin hasi nintzen lehenengo diskoak erosten, eta denetatik pasatu gara. Garai batean Cicatriz, Hertzainak eta horrelako taldeak entzuten genituen, gero hasi ginen beste talde batzuk aurkitzen, disko gehiago erosten, musikari buruz irakurtzen, eta azkenean fan bihurtzen zara eta konturatzen zara mobida horretan sarturik egon nahi duzula, nola edo hala zerbait egin nahi duzula horren inguruan. Kontzertu pare bat antolatu nuen Bilboko gaztetxean, Cerebros Exprimidos, Los Valendas eta beste talde ba-tzuk, eta apur bat hortik hasi nintzen, fanzinea, diskoetxea... Azken finean, hor egotea da gakoa.

Nola sortu zen Radiation Records egiteko ideia?

Nik uste dut sortu zela hori besterik egiten ez nekielako. Nik mekaniko dentista izateko ikasketak egin nituen, baina gero Universal diskodendara joan nintzen lanera, gero Madrilera, urtebetez Munster Records-en lan egitera, eta pixka bat nik nekien gauza bakarra hori zen, musika munduan ibiltzea, eta naturalena iruditu zitzaidan diskoetxe bat zabal-tzea. Gertatu zen bigarren erreferentzia El Inquilino Comunista izan zela, eta horren laguntzarekin atera nuen Radiation aurrera. Dena den, denetarik egin dugu beti. Radiation Records-en nengoenean, El Inquilino Comunistaren managerra ere banintzen, eurekin joaten nintzen emanaldietara, kontzertuak antolatzen nituen, RCArekin negoziatu nuen etorri zirenean... Denetarik egin dugu beti. Ruper Ordorika Nuevos Medios-en egon zenean, promozioa antolatzen genuen Euskal Herrian, aurkezpenak-eta egiten genituen... denetarik.

Gaur egun hainbat talderen management-kontuak eramaten dituzu. Zein da zure lana eta taldeekiko harremana?

Bai, management bulegoa daukagu, baina kontua ez daukagu oso argi. Izan ere, harremana kasu gehienetan konfidantzazkoa da, ez daukagu kontraturik, eta ez dugu manager baten lan guztia egiten. Nahasketa moduko bat dago, manager eta kontratazio bulegoaren artekoa, kanpoko talderekin eta hemengo zenbait talderekin, lagunekin batez ere: Ruper Ordorika, Anari, Dut, Lisab, garai batean Atom Rhumba...

RRV-ren eztandaren ostean sortutako belaunaldiaren kidea zara. Nola bizi zenuen hori, zein iritzi zenuen horren inguruan?

Hamalau urtetik hamazazpi urtera, ikastolan zaudela, entzuten dituzun taldeak apur bat horiek dira, Cicatriz, Eskorbuto, La Polla... Gaztea zarenez, talde horiek dira erakartzen zaituztenak, eta gero Sex Pistols, Ramones eta abar. Baina gero, gure gustuak zabaldu ahala, gehiago jo genuen deskubritzen ari ginen musika berria zabaldu nahian, nolabait. Dena dela, belaunaldi moduan, ez dut uste beste munduko ezer egin genuenik; nahiko gutxi egin genuen.

Radiationekin grabatu zuten euskal taldeen artean El Inquilino Comunista, Los Bichos edo Cancer Moon dauzkagu. Zein izan zen talde horien ekarpena, RRV-ko taldeenarekin alderatuta?

Ez dut uste talde horiek egiten zutena RRV-ren ostean edo aurretik egon zenik. Euskal Herrian rocknrolla egiten zen, batzuek jo-tzen zuten erroilu politiko batetik, eta euren eraginak ere oso nabariak ziren, punk ingelesa adibidez, eta beste batzuek jo zuten beste rocknroll mota bat egitera, eta hor zeuden Lusty Men, Los Bichos, Cancer Moon eta antzeko taldeak. Ez dut uste kontu biak kontrajarri behar direnik, bi gauza desberdinak dira. Talde horiek ekarri zutena izan zen gustuko genituen kanpoko taldeen moduko zerbait egotea hemen, zuzenean. Hau da, talde horiek hemengoak zirela baina beste eragin batzuk zituztela.

Seguru asko, El Inquilino Comunista izan zen Radiation Records-eko eta, orokorrean, mugimendu hartako talderik esanguratsu eta ezagunena. Dena dela, askoren ustez, El Inquilinok ez zuen eman zezakeen guztia, ez zuen eztanda egin espero zen moduan.

Hori izan zen eurek ez zutelako nahi. Ez zuten euren burua ikusten kontu horretan sartuta, negozio honetan dagoen kaka guztia ez zi-tzaielako gustatzen. Ez zuten hortik bakarrik bizi nahi. Eurek bazuten euren bizitza eta taldea bizitza horren beste gauza bat besterik ez zen. Ez zuten pentsatu profesional moduan hastea edo horretara dedikatzea. Hori izan zen euren erabakia, eta horregatik taldea ez zen gehiagora joan. Dena dela, nire ustez, taldeak oso ibilbide zintzo eta ausarta egin zuen.

Nola sortu zen Getxo sound izena? Zer zegoen horren atzean?

Mugimendu bat izan zen, bai. Ez agian hainbesterako, izan ere, honelako kontuetan askotan gehiago izaten da prentsaren kontua, beti komunikabideetan agertzen da gehiago, prentsak goraipatzen ditu talde horiek baina gero mugimendua ez da hainbesterako. Dena dela, egon zen mugimendurik, eta nahiko jatorra. Getxoko Kultur Etxeak eman zituen dirulaguntza batzuk, taldeek lokala ordaindu ahal izateko, kartel batzuk ateratzeko, eta horrek laguntzen zuen. Gainera, mugimendua nahiko zedarritua zegoen, ia talde guztiak antzekoak ziren, atzerriko eraginekin, ingelesez kantatzen... Ondo egon zen. Orain jendea beste mobida batean dago.

Zure ustez, Getxon gertatu zenak erakusten du baldintza egokiak daudenean eta instituzioek beharrezko azpiegitura jartzen dutenean gerora emaitzak ikusten direla?

Bai, noski. Beti egongo da jendea gauzak egiteko interesatua. Agian leku batzuetan jende gehiago inplikatuko da edo mobida handiagoa sortuko da baina beti egongo da jendea gauzak egiteko nahiarekin eta askotan ez da erreza hastea, trabak daude beti, eta laguntza bat badago handik edo hemendik, horrek beti laguntzen du.

Nola igaro zinen Ruper-en managerra izatera? Ez al zegoen ordura arteko zure gustuetatik urrun?

Ruper ezagutu nuen Inquilinok Breedersekin jo zuen kontzertuan, El Elefante Blanco aretoan. Ruper etorri zitzaidan, Pablo Cabeza ere uste dut han zegoela, elkar aurkeztu eta nik esan nion Ruper-i bere fan handia nintzela, eta uste dut apur bat harrituta geratu zela, nik bera ezagutzea eta gainera oso zalea izatea harrigarri egiten zitzaion. Berak oso gustukoa zuen atera genuen Inquilinoren mini-LP-a, Test izenekoa, asko gustatu zi-tzaion azala eta abar: Orduan, hor egon ginen hizketan, eta gero geratu ginen egun batean Bilbon. Garai hartan Hiru trukuko proiektuarekin zebilen, berak editatzeko moduan, jarraitu genuen geratzen eta hitz egiten, eta azkenean era natural batean sortu zen elkarrekin lan egiteko ideia. Beste aldetik, ez dut uste Ruper nik ordura arte egindakotik batere urrun zegoenik, alderantziz, oso gertu dago. Nire ustez, sekulako artista da, oso disko onak eta abesti onak egiten ditu, eta musikalitatearen aldetik, testuen aldetik eta gauza guztiengatik oso gustukoa dut Ruper, eta badakit ez dagoela hain urrun ni nentorren mundutik. Antzeko gustuak ditugu biok, zenbait talde, jazza... gainera, uste dut hemen, Euskal Herrian, dauden taldeak eta dauden managerrak, orokorrean, elkarren osagarri direla, eta Ruper hortik guztiz kanpo dago eta neu ere, uste dut nahiko espezie arraroa naizela hemen. Beraz, oso naturala izan zen elkarrekin lan egitea, eta Anarirekin ere bai. Ni euskalduna naiz, eurak ere bai... Ez da hain arraroa.

Radiation Records-ek ematen dizun ikuspegitik, zelan ikusten duzu gaur egungo euskal diskoetxeen panorama?

Orokorrean, nahiko txarto. Badaude disko-etxe asko espezializaturik, eta jendeak beti erosiko ditu diskoak, baina nik uste dut gauzak aldatu behar direla, prezioak, adibidez. Ez dut diskoetxeen etorkizuna oso argi ikusten, ez bada editorial moduan. Traba asko dago, zerga asko... ez dago ondo antolatuta. Diskoak garestiak dira eta gero jendeak ez ditu erosten.

Eta ez duzu uste Euskal Herriko diskoetxerik handienak oso ildo jakin eta erraz batzuetatik joaten direla?

Beno, hori jendeak nahi duena da. Azken finean, jendeari ematen zaio jendeak nahi duena. Adibidez, Oihukak atera zuen Los Bichosen diskoa, eta geroago utzi zuen Los Bichos ateratzeari eta EH Sukarraren moduko taldeak ateratzera jo zuten, baina hori normala da, euren negozioa diskoak saltzea da, eta jan ahal izateko dirua egin behar da. Azken finean, eurek ateratzen dituzte saldu ahal dituzten produktuak, ekoizpen bat egiten badute eta 300 kopia saltzen badituzte, hurrengo diskoa ateratzeko orduan oso ondo pentsatuko dute berriro atera ala ez. Azkenean, jendeak zer eskatzen du? Badakigu gutxi gorabehera nortzuk ari diren saltzen. Lehen diskoetxe gehiago zegoen, baina agian lehen zeudenak ere soberan zeuden. Desagertu badira, izango da ez dagoelako eurentzako lekurik edo merkaturik. Hau da dagoena.

Kanpoko taldeak ekartzen dituzu. Nolakoa da euskal publikoa? Estatu-koak baino hobeto ala txartoago erantzuten du? Kultura musikalik badu? Zelan ikusten dute kanpoko taldeek hemengo eszena hona etortzen direnean?

Nik beti pentsatu dut hemen oso gustu ona dagoela. Jendea kontzertuetara doa, musika entzutera. Uste dut hemengo jendeak beste leku batzuetan baino gustu gehiago daukala, baina azkenean, leku guztietan nahiko berdina da: jendea joaten da begietatik sartzen diotena ikustera, eta hori leku guztietan berdin gertatzen da. Bartzelonan baduzu jende bat agian gehiago inplikatzen dena beste talde batzuekin, baina normalean jende multzo handiena betiko kontuetara joaten da, Movistar-en kontzertura edo antzeko kontuetara. Leku guztietan berdina da. Badago jende multzo txiki bat, musikaz interesatuta dagoena, eta gero bestea. Baina beno, dena den, ni oso gustura ibili naiz beti. Kanpoan izan naizenean ere, hona etortzen naizenean taldeekin-eta, beti gustura. Agian, ikuspuntu batetik begiratuta, musika hobeto ulertzen dute, edo hobeto ulertzen dituzte taldeak, ez dakit, baina beti musikarekin geratzen dira beste leku batzuetan baino gehiago. Gero, kanpoko taldeei dagokienez, batzuek nahiago dute Madrilen jotzea, beste batzuek Bartzelonan eta beste batzuek hemen, baina, dena dela, ez da beharrezkoa kanpoko taldeak hona etortzea hemen zer dagoen jakiteko. Nire ustez, Euskal Herrian sekulako taldeak daude. Lehengoan bira bat muntatu genuen Anari, Lisab eta Dutekin eta uste dut talde horiek duten kalitatea eta zuzeneko emanaldia ez duela beste inork Estatu osoan. Pena da arrazoi askorengatik talde horiek kanpora ateratzeko zailtasunak izatea, Eusko Jaurlaritzatik ez dagoelako politika bat musika hau eta artista hauek gehiago bultzatzeko, eta baita kanpoko aurreiritziengatik ere, euskaldunak direlako. Batzuetan, Madrilera joaten zara eta horrelakoak nabaritzen dituzu, baina nik uste dut hemen kristoren kalitatea dagoela. Garaje inguru mobida horren garaian ere, Los Bichos, Cancer Moon eta horrelakoak, talderik onenak ziren, eta denak hemengoak. Pena da kanpora gehiago ez ateratzea, sekulako kalitatea dagoelako.

Nola ikusten duzu Euskal Herriko prentsa musikala?

Ez dago gaizki. Ostegun eta ostiraletan badaukazu Barkatu ama!, Gazte Algara, Viernes de evasin edo Tentaciones... Bakoitzak aukera dezala nahi duena. Behintzat, zer gertatzen den jakiteko aukera duzu, eta kontzertu bat antolatzen baduzu, beti duzu hori non iragarri, eta behintzat lagungarria da. Ez naiz gehiegi sartuko tematika edo kalitatean, orokorrean nahiko ondo daudela uste dut. Gero, badaude doaneko aldizkari horiek, gehiago direnak iragarki-erakusleiho bat, kontzertuen agendak irakur-tzeko kontu bat, eta ez dute askoz gehiagorako balio baina beno, ondo dago, ez dugu kexatzerik.

Zein da zure ustez Euskal Herriko musika panoraman dagoen gauzarik interesgarriena?

Nire ustez, gaur egun interesgarriena Ruper da, dudarik gabe. Anari eta Dut ere bai, jakina, baina uste dut Ruper-ek beste liga batean jokatzen duela, bere ibilbideagatik. Oso ondo ikusten dut, kanpora joateko aukerekin. Musikari buruz ari naiz, jakina; oso zaila da kanpora atzeratzea euskaraz egiten duelako, eta euskaraz egiten duen musikagatik ere. Hiru Trukurekin egiten zuena egingo balu, agian beste giro batean sartuko zen, folk jaialdiak egiten eta horrela, baina rocka egiten zaila da. Dena dela, uste dut sekulako maila daukala, kristoren taldea duela zuzenean, oso disko ona grabatu duela, eta niretzat harro egoteko modukoa da berarekin lan egitea.

Eta gabeziarik larriena?

Ez dakit. Dena dago hain txarto negozio honetan, hain ustelduta dago kontu hau... Pena da ez direla ahots propioa duten talde gehiago ateratzen. Uste dut Ruper-ek baduela ahots propioa, eta Anarik ere bai, nahiz eta jende askok eragin nabariak aurkitu Anarik egiten dituen gauzetan, edo Xabier Montoiak... Hori da falta dena: freskotasun bat, gauzak egiteko modu bat, hori da bidea. Eta gero, betikoa: irrati hobeak, aldizkari hobeak, musika kontsumitzeko eta kontzertuetara joateko kultura gehiago, baina beno, dagoena dago eta horrekin egin beharko dugu aurrera.

Ez al duzu uste hizkuntzen inguruan gotorleku batzuk eraiki direla eta, adibidez, euskara larregi identifikatzen dela musika estilo jakin batzuekin?

Hori erdaldunek egiten dute beti. Euskaldunek Ruper entzun ahal dute, edo trikitia, edo dena delakoa, baina erdaldunek ez dute ezer euskaraz entzungo. Hori horrela gertatzen da beti. Erdaldunek edozein gauza entzungo dute, bossanova edo Honoluluko musika, baina hemengo taldeen aurrean belarriak itxita dituzte, segituan lotzen dute euskal musika gustatzen ez zaien edo ulertzen ez duten musikarekin. Baina denetarik dago euskaraz: beti egon dira gauza txarrak eta kalitatezko gauzak. Euskal musika entzun nahi ez duenak ez du entzuten nahi ez duelako, eta ez dena berdina delako, edo politikoa, edo punkia, edo denak kantautoreak direlako. Beste kontu bat da, eta nahiko penagarria, euskal jendeak zelako musika entzun nahi duen. Azkenean ikusten duzu euskaldunek zelako euskal musika erosten duten edo zelako euskal musika duen gustuko, eta hori bai dela apur bat penagarria.

2001, ABENDUA
bidali zure elkarrizketak Bidali zure elkarrizketak
Bidali zure iruzkina


kaptxa

bai, ezagutzen dut datuen erabilpen politika eta onartu.

bai, entzunen buletina astero jaso nahi dut.

Berri Laburrak

  • Carlos Ortiz, Balerdi Balerdiko baxu joleak taldea utzi du. Dagoeneko ordezkoa bilatzen ari dira.
  • Siniestro Total taldeak kantu berria argitaratu du: Chico de ayer.
  • Cockney Rejects talde mitikoak urriaren 3an joko du Gasteizeko Jimmy Jazz aretoan. Oi!
  • 5 urteren bueltan, Fito y Fitipaldis estudioko disko berria  gabatzen hasi dira. Udazkenean kalean.
  • BBK Live jaialdirako sarrerak agortu dira. 120.000 pertsona bilduko dira Kobetamendin.
  • Rob Younger-en (Radio Birdman) THE NEW CHRISTS Bilbon & Donostian ekainaren 25 eta 26an.
  • The Drones uztailean EHn ariko dira: 17an Donostian, 18an Gasteizen eta 19an Bilbon.

Musika albisteak
eta agenda astero
zure postontzian!